Các chuyên gia góp ý khởi nghiệp hiện nay không chỉ dừng lại ở sinh viên mà ngay cả giảng viên cũng cần phải thay đổi tư duy và tham gia. Không những vậy cần xây dựng hệ sinh thái trong trường Đại học và giữa các trường Đại học với nhau cũng như gắn kết chặt chẽ thêm với nhà nước, doanh nghiệp và cả cộng đồng xã hội để cùng chắp cánh khởi nghiệp.

Sáng 29/03/2023, tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh đã diễn ra Hội thảo “Đại học khởi nghiệp – xây dựng mô hình hệ sinh thái trong đại học khởi nghiệp”. Chương trình do Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, Viện Kinh tế Việt Nam và Công ty Cổ phần Tập đoàn Green+ phối hợp cùng tổ chức. Tham dự Hội thảo có đại diện lãnh đạo các Phòng, Ban thuộc Sở Khoa học và Công nghệ Thành phố Hồ Chí Minh, lãnh đạo các Phòng, Khoa, Trung tâm của Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, sinh viên Trường, đại diện các Trường Đại học, viện nghiên cứu, các trung tâm ươm tạo trên địa bàn Thành phố.

Hội thảo thu hút đại diện nhiều viện, trường, doanh nghiệp và giảng viên, sinh viên cùng tham gia.

Phát biểu khai mạc Hội nghị TS. Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, Phó Chủ tịch CLB các nhà kinh tế chia sẻ, Việt Nam đang đối mặt với nhiều nghịch lý, đó là tuy được đánh giá cao là đất nước có truyền thống hiếu học nhưng tỷ lệ lao động có văn bằng, chứng chỉ lại rất thấp, chỉ chiếm 30%. Bên cạnh đó, tuy giành nhiều giải thưởng khoa học, nhưng Việt Nam vẫn bị xếp vào các nước nghèo, thu nhập bình quân đầu người thấp và đang phấn đấu đạt thu nhập trung bình, trên 7.000 USD vào năm 2035.

Thời gian qua, hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam tuy còn non trẻ nhưng đã chứng tỏ tiềm năng phát triển rất lớn. Mỗi đối tượng trong hệ sinh thái từ dự án khởi nghiệp đến các trường Đại học, tổ chức ươm tạo… đều đã có những bước phát triển vượt bậc, số lượng và chất lượng ngày một nâng cao qua từng năm. Với những lợi thế sẵn có và sự phối hợp đồng bộ giữa các bộ, ngành, địa phương trong việc xây dựng và ban hành các cơ chế, chính sách cần thiết, đặc thù cho hoạt động khởi nghiệp sẽ là đòn bẩy cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo ở Việt Nam phát triển, từ đó thúc đẩy các dự án khởi nghiệp phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng.

TS. Võ Trí Thành – Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh, Phó Chủ tịch CLB các nhà kinh tế phát biểu khai mạc Hội nghị.

Theo ông Đặng Đức Thành – Chủ tịch Tập đoàn Green+, việc xây dựng mô hình hệ sinh thái trong đại học khởi nghiệp là một đề án mới, từng được tổ chức ở các Đại học như Đại học Hoa Sen, Đại học Bách Khoa, hôm nay là Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh và sắp tới (ngày 21/4) là Đại học Nông Lâm.

“Trường Đại học là nơi nghiên cứu và phát triển những công nghệ mới, những mô hình kinh doanh mới. Vì vậy, đây là mô hình lý tưởng cho những ý tưởng đổi mới sáng tạo. Mục tiêu của cuộc hội thảo này là phải tìm ra được thế nào là hệ sinh thái trong trường Đại học, hệ sinh thái này bao gồm những thành tố nào để giúp cho sinh viên và các thầy cô cũng như những người quan tâm hiểu rõ hơn về điều này”, ông Thành gợi mở.

Ông Đặng Đức Thành – Chủ tịch Tập đoàn Green+ thẳng thắn chia sẻ về vấn đề khởi nghiệp trong trường Đại học.

Cũng theo ông Thành, tiềm lực của một trường Đại học là rất lớn, không thể mua bằng tiền nhưng nếu không biết tận dụng sẽ rất lãng phí. Ngay cả sinh viên muốn khởi nghiệp cũng phải biết trường mình có thế mạnh gì và khởi nghiệp hiện nay không chỉ dừng lại ở sinh viên mà ngay cả giảng viên cũng phải thay đổi tư duy và tham gia.

“Không thể nói sinh viên hãy khởi nghiệp đi là khởi được, tôi chứng kiến có những em khởi nghiệp xong còng lưng đi trả nợ. Rồi có những ý tưởng được giải thưởng nhưng xong về cất tủ vì sinh viên thì làm gì có tiền để làm. Do đó, theo tôi, khởi nghiệp cần cả một đội ngũ hỗ trợ như thầy giáo, doanh nghiệp. Khi đó, các em không còn sợ không có nhà đầu tư, mà là nên sợ cái mình đưa ra là không thực tế, không bán được, không có thị trường”, ông Thành nói.

Theo PGS.TS Trần Ngọc Đăng – Trung tâm hỗ trợ dự án đổi mới sáng tạo GIC thuộc Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, thực trạng nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo còn khá ít ỏi. Tại GIC, từ năm 2019 đến nay chỉ có 2 bằng sáng chế, 1 giải pháp hữu ích, số bài báo trung bình của giảng viên là 0,65 bài/giảng viên/năm, số bài báo quốc tế chỉ chiếm 25%. Trong đó, 54% số bài là phải tự túc kinh phí. Như vậy, có thể thấy, tiềm năng nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo của Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh chưa được khai mở hết.

PGS.TS Trần Ngọc Đăng – Trung tâm hỗ trợ dự án đổi mới sáng tạo GIC thuộc Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ tham luận tại Hội nghị.

“Nhiệm vụ của GIC chúng tôi là phải làm sao tối ưu hóa, truyền cảm hứng hỗ trợ các giảng viên, sinh viên và các ngành học khác nhau thực hiện các nghiên cứu và dự án đổi mới sáng tạo nhằm mang lại lợi ích tốt đẹp cho xã hội. Chúng tôi tập trung vào giáo dục và nghiên cứu liên quan đến đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp. Chúng tôi tin rằng sinh viên, giảng viên, nghiên cứu sinh của Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh là những người có năng lực sáng tạo và là lực lượng quan trọng đóng góp vào sự phát triển của y tế Việt Nam”, ông Đăng chia sẻ.

Ông Phạm Tuấn Hiệp – Giám đốc quản lý Quỹ Đầu tư khởi nghiệp sáng tạo (BK Fund) thuộc Đại học Bách Khoa Hà Nội cho biết, hệ thống đổi mới sáng tạo của Đại học Bách khoa Hà Nội (Labs to Market) bao gồm 3 trường, 15 viện, 5 trung tâm, 10 phòng thí nghiệm, gần 100 nhóm nghiên cứu. Để thúc đẩy đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, BK Fund có nguyên tắc chung là: Thúc đẩy hợp tác các doanh nghiệp công nghiệp; Quản lý và khai thác danh mục số hóa thông tin, cấp quyền sử dụng sáng chế…  Sau 3 tháng tập trung với 10 nhóm nghiên cứu, Quỹ đã tiến hành tối ưu hoá sản phẩm thương mại, tối ưu hoá mô hình kinh doanh đội nhóm, gọi vốn, chuyển giao công nghệ, bán hàng. Trong đó, có 5 nhóm ươm tạo thành công, giúp tăng doanh thu, kết nối đối tác, kết nối đầu tư và đã có 1 – 2 nhóm mở rộng thị trường ra quốc tế.

Ông Phạm Tuấn Hiệp – Giám đốc quản lý Quỹ Đầu tư khởi nghiệp sáng tạo (BK Fund) thuộc Đại học Bách Khoa Hà Nội chia sẻ tham luận thông qua nền tảng Google Meet.

Theo ông Hiệp, để mô hình hệ sinh thái trong Đại học khởi nghiệp thành công thì cần chú ý 6 yếu tố, đó là: Chiến lược cam kết dài hạn của nhà trường; Số lượng và chất lượng nghiên cứu của nhà trường; Chính sách rõ ràng cho tác giả đối với kết quả nghiên cứu: về quyền sở hữu và chia sẻ lợi nhuận, hỗ trợ phát triển; Nhà trường phải đầu tư tài chính và cơ sở vật chất cho trung tâm đổi mới trong giai đoạn ban đầu; Tăng tự chủ cho trung tâm đổi mới để chủ động kết nối, hợp tác, đầu tư (đi liền với minh bạch); Nhân sự phù hợp gắn bó với trung tâm đổi mới…

Chia sẻ về những khó khăn của Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh, GS.TS Võ Minh Tuấn – Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và công nghệ cho biết, hiện Đại học Y Dược có 8 khoa. Trong đó, khoa Y là lớn nhất, chiếm 2/3 đội ngũ của trường. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, những sáng kiến liên quan đến sức khỏe cộng đồng như có đường mổ đẹp, có phác đồ điều trị hiệu quả… phải lập tức ứng dụng ngay cho nhu cầu xã hội chứ không được phép độc quyền để kêu gọi đầu tư.

Bên cạnh đó, theo ông Tuấn, việc chạy theo để có nhiều bài báo khoa học trong nước và nước ngoài hiện nay chủ yếu để phục vụ đáp ứng tiêu chí cho việc đánh giá chiến sĩ thi đua, lao động tiên tiến hoặc lên Phó Giáo sư hay Giáo sư. Bởi thực tế có người có hàng trăm bài báo, có thể trong đó có những giải pháp hữu ích cho cộng đồng nhưng nếu để doanh nghiệp đánh giá thì không ai muốn đầu tư cả vì không tạo ra tiền.

GS.TS Võ Minh Tuấn – Trưởng phòng Nghiên cứu khoa học và công nghệ, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh trao đổi tại Hội nghị.

Do đó, ông Tuấn cho biết giải pháp của Đại học Y Dược hiện nay là cần thông tin để sinh viên, đội ngũ trường hiểu rõ khởi nghiệp là gì. Trường cũng khuyến khích các em bắt tay thể hiện sự hiểu biết của mình từ chính những luận văn, đề tài trong quá trình học và quan trọng là chấp nhận 99% sẽ thất bại.

“Chỉ cần các em hiểu được khởi nghiệp là gì, dám làm và rút ra những bài học từ thất bại là xứng đáng 10 điểm rồi. Từ đó sẽ dần lan tỏa tinh thần tìm hiểu, khởi nghiệp trong trường”, ông Tuấn chia sẻ.

Theo PGS.TS Nguyễn Hồng Quân – Viện nghiên cứu phát triển kinh tế tuần hoàn thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ: Các trường Đại học cần có nghiên cứu chuyên sâu hơn về đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp, trong đó cần xây dựng khu phân tích, trong việc áp dụng khung sáng tạo trong điều kiện Việt Nam cần chú ý những thành tố nào. Hiện tại, phong trào đổi mới sáng tạo ở Việt Nam vẫn còn mang tính phong trào, việc hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp còn hạn chế, vì thế các thầy cô nên đầu tư nghiên cứu đổi mới sáng tạo, phân tích chính sách và mô hình thí điểm ở các đơn vị Đại học công lập.

PGS.TS Nguyễn Hồng Quân – Viện nghiên cứu phát triển kinh tế tuần hoàn thuộc Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh chia sẻ ý kiến tại Hội nghi.

Trong buổi Hội thảo, 4 phần trình bày tham luận với các chủ đề gồm:

– Mô hình Nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh (Chính sách, mô hình, chủ trương đang có và đề xuất với nhà nước) và mô hình Doanh nghiệp trong trường Đại học của PGS.TS. Trần Ngọc Đăng – Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh.

– Mô hình Hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Đại học Bách Khoa Hà Nội (Labs to Market) của Ông Phạm Tuấn Hiệp – Giám đốc quản lý Quỹ Đầu tư khởi nghiệp sáng tạo – BK Fund.

– Quản trị tài sản trí tuệ trong trường Đại học cho hoạt động thương mại hóa kết quả nghiên cứu khoa học của TS. Nguyễn Hồng Quang – Chánh Văn phòng Viện quản trị TSTT Minh Đức.

– Hệ sinh thái khởi nghiệp và mô hình ba nhà (Tripple Helix) trong hoạt động kiến tạo đô thị vì sức khỏe cộng đồng của TS.KTS. Nguyễn Anh Tuấn – Sở Quy hoạch – Kiến trúc Thành phố Hồ Chí Minh.

Đại diện Ban Tổ chức tặng hoa và quà cảm ơn đến các diễn giả khách mời đã chia sẻ tham luận tại Hội nghị.

Được biết, trong hệ thống đổi mới sáng tạo quốc gia và hệ sinh thái khởi nghiệp, trường đại học là thành tố rất quan trọng. Bên cạnh chức năng đào tạo con người, vai trò của các trường đại học ngày càng trở nên quan trọng trong hoạt động nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và hợp tác với khu vực doanh nghiệp để thương mại hóa, ứng dụng các kết quả khoa học và công nghệ. Những năm gần đây, Chính phủ đã ban hành rất nhiều chính sách hỗ trợ hoạt động khởi nghiệp, nhất là khởi nghiệp đổi mới sáng tạo. Điều này được thể hiện trong các nội dung Đề án 844 “Hỗ trợ hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo quốc gia đến năm 2025” và Đề án 1665 “Hỗ trợ học sinh, sinh viên khởi nghiệp đến năm 2025” của Chính phủ, từ đó góp phần thúc đẩy tinh thần học tập, tư duy sáng tạo, khả năng tự đổi mới, sáng tạo của học sinh, sinh viên.

Việc xây dựng và triển khai chuỗi Hội thảo “Đại học khởi nghiệp” nhằm chia sẻ những thông tin liên quan đến vai trò của trường Đại học trong hoạt động đổi mới sáng tạo và kinh nghiệm xây dựng mô hình hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong trường Đại học; đồng thời chia sẻ các mô hình thương mại hóa kết quả nghiên cứu trong trường Đại học; bên cạnh đó là Hưởng ứng chuỗi sự kiện Ngày Đổi mới sáng tạo thế giới (21/4) và Ngày Sở hữu trí tuệ thế giới (26/4).

Đại diện Ban tổ chức, diễn giả khách mời, sinh viên Trường, đại diện các Trường Đại học, viện nghiên cứu, các trung tâm ươm tạo trên địa bàn Thành phố cùng chụp hình lưu niệm.

Nhật Linh (CESTI)